skip to Main Content

TRADYCJE WIGILIJNE NASZEGO REGIONU

Izba Regionalna w “Starej Stolarni” czeka na odwiedzających świątecznie przystrojona od 6 grudnia do 2 lutego.

O tradycjach świątecznych naszego regionu opowiada Pani Barbara Rosiek w powyższym filmie, a “na żywo” można wszystko obejrzeć w Starej Stolarni! Poniżej prezentujemy kilka fragmentów świątecznej ekspozycji.

Godne święta w Beskidach

(“Godne” – na zakończenie “godu” czyli roku)

Połaźniczka (czyli jodełka zawieszana pod sufitem), jako drzewko zawsze żywe i zielone – to symbol nieśmiertelności. Jest ono również symbolem obfitości, co odzwierciedlają słowa życzeń: “cobyście mieli wszystkiego dości jako na tej połaźniczce ości”. Przyozdobiona była małymi rajskimi jabłuszkami (symbol boskiej bezwarunkowej miłości), orzechami (zarodek życia i mądrość) cebulą (symbol zdrowia), czosnkiem (zdrowie i ochrona) oraz “pajączkami” ze słomy symbolizującymi cykl wegetacji.

Wierzchołek połaźniczki skierowany jest w dół, aby jego wzrost “spływał” na domowników i obejmował ich swoją żywotnością i dobrobytem. Wierzchołek ozdobiony jest “światem” mającym swoje korzenie w ikonografii chrześcijańskiej. “Świat” – to glob wykonany z opłatków, symbol kuli ziemskiej, na której narodził się Jezus.

Siano znajdujące się pod obrusem (później również banknoty) to symbol dobrobytu. Obrus stanowiła lniana płachta wykorzystywana do siewu na wiosnę (wrzucało się do niej piętkę z chleba, ziarna zbóż ze stołu wigilijnego, kawałek opłatka, kotki bazi z palm wielkanocnych, skorupki jajek – na obfitość zbiorów). Działanie takie miało na celu podkreślenie naturalnych cykli, w zgodzie z którymi żyjemy (symbole zebranych plonów wracają do ziemi, żeby w przyszłym roku znów się odrodzić).

Pod stołem w koszu kładło się warzywa okopowe, które zostaną posadzone na wiosnę, a podłoga wyłożona była słomą.

Dodatkowe nakrycie (kiedyś dodatkowa łyżka, bo jadło się z jednej miski) przeznaczone było dla naszych przodków, dzięki którym istniejemy. Dla nich również zapalano żywy ogień w postaci płonących świec. Później dodatkowe nakrycie miało również czekać na niespodziewanego gościa. Jedność z przodkami symbolizował również łańcuch owinięty wokół nóg stołu. Łańcuch to ogniwa połączonych rodów naszych przodków. Trzymano na nim nogi na znak połączenia.

Żelazo, z którego wykonany jest łańcuch, jest też symbolem zdrowia. Również żelazna moneta leżała w misce z wodą przeznaczoną do obmycia się przed wieczerzą – miała zapewnić świeżość i zdrowie.

Przy stole ustawiano ławę z przygotowanymi potrawami, tak, aby gospodyni nie musiała odchodzić od stołu. Wszyscy siedzieli razem nie wstając i nie przerywając jednoczącego kręgu.

Potrawy przygotowane ze wszystkich płodów ziemi, które rosły w gospodarstwie, jako dziękczynienie i nadzieja na powtórzenie obfitych plonów. Dobrze, jeśli potraw było 12 – jak ilość miesięcy i Apostołów. Były to  m.in. zupy z płodów rolnych (fasolowa, grzybowa, żur owsiany, barszcz), kapusta z dodatkami (grzyby, groch, ziemniaki), kompot z suszonych owoców, ciasta z makiem i serem, chleb z masłem i miodem, orzechy i jabłka. Przy jedzeniu rozmawiali tylko gospodarze i “zaklinali” przyszłe zbiory planując co gdzie zostanie posadzone.

Okrągły chleb pieczony w domu z własnych plonów, musiał być z dziurką na środku (z “pępuszkiem”) – symbolizował dobrobyt i obfitość. Zanim pojawił się opłatek dzielono się przed wieczerzą właśnie chlebem.

Należało zadbać również o zwierzęta, dla których piekło się specjalne ziołowe pieczywo oraz karmiono kolorowymi opłatkami. Jabłko przekrawano w poprzek – jeśli środek stanowiła piękna gwiazda – wróżyła dobry rok. Podobne wróżby odnajdywano również w orzechach.

Po wigilii zostawiano na stole część potraw, tak, aby móc ugościć kolędników.  Dla zachowania równowagi w przyrodzie oraz z wdzięczności za plony dzielono się tymi darami z kolędnikami, którzy w zamian składali życzenia.

Na podstawie opowiadań etnografa z Muzeum Miejskiego w Żywcu – mgr Barbary Rosiek
przygotował Gminny Ośrodek Kultury “Promyk” w Bystrej.

 

Manekiny Dawnych Mieszkańców Gminy Wilkowice

KULTURA LUDOWA I STROJE NASZEGO REGIONU

Film stanowi podsumowanie projektu “Powrót do przeszłości w Izbie Regionalnej Stara Stolarnia”. Zwieńczenie całości stanowi wykład etnografa z Muzeum Miejskiego w Żywcu, Pani Barbary Rosiek, zatytułowany “Kultura ludowa i stroje jakie były używane na co dzień i od święta przez mieszkańców naszego regionu szczególnie na początku XX wieku”.

ZOBACZ FILM PODSUMOWUJĄCY REALIZACJĘ PROJEKTU ZAKOŃCZONY WYKŁADEM O KULTURZE LUDOWEJ I STROJACH

Manekiny Dawnych Mieszkańców Gminy Wilkowice

“POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI” w Izbie Regionalnej “Stara Stolarnia”

OPERACJA PT. „POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI” W IZBIE REGIONALNEJ „STARA STOLARNIA”, REALIZOWANA W RAMACH PODDZIAŁANIA „WSPARCIE NA WDRAŻANIE OPERACJI W RAMACH STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO KIEROWANEGO PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ” W RAMACH DZIAŁANIA „WSPARCIE DLA ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH INICJATYWY LEADER” OBJĘTEGO PROGRAMEM W ZAKRESIE „ZACHOWANIE DZIEDZICTWA LOKALNEGO”.
NR UMOWY 00888-6935-UM1211361/19


ZOBACZ FILM PODSUMOWUJĄCY REALIZACJĘ PROJEKTU


Szanowni Państwo, drodzy mieszkańcy terenów należących do LGD Ziemia Bielska,

z radością możemy napisać ZREALIZOWANO i stwierdzić, że zakończyliśmy działania zaplanowane dla operacji pt. „Powrót do przeszłości” w Izbie Regionalnej „Stara Stolarnia” wykonanej w całości przez Gminny Ośrodek Kultury „Promyk”, w ramach „Strategii Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność na lata 2014-2020 dla LGD Ziemia Bielska”. Od marca do listopada 2020 roku nasz Ośrodek realizował operację wyjątkową pod wieloma względami. Całość tej operacji wyniosła blisko 50.000,00 złotych, dofinansowanej w 63,63% ze środków Unii Europejskiej. Uzyskanie dofinansowania było dla nas wielkim sukcesem, a realizacja, prócz nabycia nowych doświadczeń, wielkim wyzwaniem.

Celem operacji było zachowanie dziedzictwa lokalnego i promowanie obszaru LSR poprzez zamówienie do Izby Regionalnej „Stara Stolarnia” dwóch wyjątkowych modeli/manekinów będących wiernymi kopiami autentycznych mieszkańców Gminy Wilkowice z początku XX wieku: Pani Katarzyny Grzybek z domu Wieczorek i Pana Jana Nikla, których podobizny wyłoniono w konkursie wspomagającym projekt. Twarze manekinów są wykonane w nowoczesnej technologii na bazie fiberglassu z zastosowaniem szlachetnych silikonów. Modele te, w sposób wyjątkowy, dopełniły Izbę i ożywiły ją w sposób dosłowny poprzez to, że postaci wyglądają jak żywe. Z biegiem czasu będziemy mogli je przebierać, w zależności od pory roku, w ubiory, które do tej pory nie mogły być wyeksponowane.
W ramach projektu także zorganizowaliśmy wykłady/warsztaty w różnej formie, dotyczące tradycji oraz ubiorów na terenie Gminy Wilkowice oraz terenów, do których etnograficznie należy nasza gmina. Ponadto uszyto oryginalne stroje górali żywieckich: kobiecy i męski, dla wspomnianych już wcześniej manekinów oraz odrestaurowano i zakonserwowano 10 eksponatów, tak, by w dalszym ciągu i w pełnej krasie mogły wypełniać swoje funkcje ekspozycyjne. Przeprowadziliśmy konkurs plastyczny pod nazwą „Powrót do przeszłości… w tradycji i kulturze ludowej naszego regionu”, który był skierowany do wszystkich zainteresowanych z terenu Gminy Wilkowice oraz całego obszaru LGD „Ziemia Bielska”. Zwieńczeniem całej operacji było wydanie pamiątkowego folderu w nakładzie 2.000 sztuk, poświęconego projektowi oraz Izbie Regionalnej “Stara Stolarnia”, odbiór takiego bezpłatnego folderu jest możliwy w administracji „Promyka”. Poniżej kilka fotografii z przebiegu realizacji projektu. Więcej informacji dowiecie się Państwo z folderu promującego projekt oraz osobiście od koordynatora operacji.

Zrealizowane wyżej wspomniane zadania mają ogromne znaczenie dla zachowania tradycji i kultury naszego regionu czemu służy Izba Regionalna „Stara Stolarnia”, ponieważ jeśli „dzisiaj” nie zasiejemy w dzieciach ziarna wiedzy o naszych przodkach, „jutro” Izba Regionalna może stać się muzeum, którego nikt już nie będzie odwiedzać.

Łukasz Hola
Koordynator operacji

 


„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”.
Instytucja Zarządzająca PROW 2014-2020 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Operacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach działania „Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Konkurs Ppowrót Do Przeszłości W Tradycji I Kulturze Ludowej Naszego Regionu

WYNIKI KONKURSU “Powrót do przeszłości w tradycji i kulturze ludowej naszego regionu”

Przedstawiamy wyniki konkursu plastycznego “POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI… W TRADYCJI I KULTURZE LUDOWEJ NASZEGO  REGIONU”, w ramach operacji pn. “POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI” w Izbie Regionalnej “Stara Stolarnia”!
Gratulujemy laureatom!

Kat. 5-6 lat, 1 miejsce – Antoni Galas, 6 lat – „Górale grają na trombitach”

Rysunek kredką. Muzyka jako ważny element kultury ludowej. Muzykanci z odtworzonymi szczegółami regionalnego ubioru górali żywieckich doskonale wpisują się w górski krajobraz. Charakter tego pejzażu odzwierciedla tereny Ziemi Bielskiej. Łagodne linie gór zestawione są z ostrymi gałęziami drzew iglastych, a łuki długich trombit, tradycyjnych instrumentów muzycznych, powielają kształty beskidzkiego krajobrazu. Rysunek ma zachowaną perspektywę barwną. Kontrasty czerwonych i czarnych akcentów ubioru dodatkowo podkreślają pierwszy plan. Żywa kolorystyka, zróżnicowane zielenie, dynamiczna, zdecydowana i radosna kreska, zrównoważona kompozycja. Praca niezwykła pod każdym względem.

Kat. 5-6 lat, 2 miejsce – Grzegorz Kwiatek, 6 lat – „Plecione-rzeźbione, koszyk i korzeń – martwa natura”

Rysunek ołówkiem. Bardzo ciekawe ujęcie tematu poprzez przedstawienie przedmiotów blisko związanych z kulturą regionu – naturalnego drewna oraz kosza wiklinowego. Połączenie sztuki ludowej (rzeźba w drewnie) z nieodzownym elementem dawnego wiejskiego gospodarstwa (kosz wiklinowy). Rysunek doskonale oddaje charakter i faktury przedstawionych przedmiotów. Niezwykła, zróżnicowana kreska o zmiennym natężeniu, cieniowanie.
Kat. 5-6 lat, 3 miejsce – Lena Słonka, 6 lat – „Krajobraz mojej wioski dawniej”

Kolaż z wykorzystaniem wycinanek. Przedstawienie zwierzęcia przy pracy. Koń, w przeszłości bardzo ważny dla każdego gospodarstwa, znajduje się w centrum kompozycji. Tło stanowi górski krajobraz Ziemi Bielskiej skomponowany z kolorowych pól i różnych odcieni zieleni. Wykorzystanie różnych materiałów oddających charakter materii. Zrównoważona kompozycja, radosna kolorystyka.

Kat. 5-6 lat, wyróżnienie – Emilka Jagodzińska, 6 lat – „Moja wioska, w której mieszkam”
Kolaż z wykorzystaniem wycinanek. Użycie faktur oddających charakter przedmiotów, ciekawe ich wykorzystanie. Pejzaż Ziemi Bielskiej złożony z łagodnych linii gór, ostrych zarysów drzew oraz elementów charakterystycznych dla wsi. Zachowana perspektywa.

Kat. 5-6 lat, wyróżnienie – Bartłomiej Zając, 6 lat – „Owieczki na hali”

Kolaż z pastelami. Przedstawienie pasterze przy pracy, w trakcie tradycyjnego wypasania owiec. Połączenie nieba i ziemi poprzez zastosowanie tego samego miękkiego, naturalnego materiału wypełniającego „baranki”. Zrównoważona kompozycja, zachowana perspektywa beskidzkiego krajobrazu.

Kat. 7-9 lat, wyróżnienie – Nina Demczyszyn, 7 lat – „Powrót do przeszłości, regionalny ubiór”

Rysunek kredką i flamastrem. Przedstawienie tradycyjnego stroju ludowego góralki. Wydobycie kontrastów w ludowym stroju – wyrazisty haftowany gorset i jasna, kwiecista spódnica. Praca samodzielna, łącząca techniki.

Kat. 10-15 lat, 1 miejsce – Zofia Przybyła, 10 lat – „Góral i jego koń”
Rysunek kredką. Koń, jako zwierzę spełniające ważną rolę w życiu naszych przodków, zajmuje centrum zrównoważonej kompozycji. Niezwykle trudny do narysowania, oddany jest bardzo szczegółowo. Również wiernie oddane są charakterystyczne elementy stroju górali żywieckich. Niezwykły spokój płynnych linii krajobrazu Ziemi Bielskiej skontrastowany jest z wyrazistym rysunkiem pierwszego planu. Zastosowanie różnego sposobu rysowania poszczególnych elementów podkreśla przestrzeń. Mieszanie kolorów daje niezwykły efekt barwny – zróżnicowane zielenie, jesienną kolorystykę.
Kat. 10-15 lat, 2 miejsce – Antonia Urbanek, 12 lat – „Stary dom przy ulicy Kościelnej w Bystrej z opowiadań mojej mamy”

Malarstwo akrylowe na płótnie. Praca niezwykle subiektywna, ujmująca swoim tematem wspomnienia przekazywane kolejnym pokoleniom – jako ważny element kultury. Oddaje specyfikę architektury wsi beskidzkiej nadając jej jednocześnie liryczny charakter. Wyrazisty pierwszy plan, podkreślony kontrastem, kolorem i drobnymi plamami kwiatów. Zróżnicowane zielenie, bogactwo odcieni, wykorzystanie możliwości pędzla poprzez łączenie plam i kresek o różnym charakterze.

Kat. 10-15 lat, 3 miejsce – Miłosz Juraszek, 11 lat – „Beskidzka wieś”
Rysunek pastelami olejnymi. Przedstawienie bardzo ważnego elementu życia w dawnej wsi – pracy na roli. Ciepła kolorystyka oddaje charakter żniw w zachodzącym słońcu. Dynamiczne linie zbóż sugerują ruch wykonywany kosą przez żniwiarza. Przedstawienie tradycyjnego gospodarstwa umieszczonego wśród pól i łagodnych linii gór krajobrazu Ziemi Bielskiej. Szczegółowo odtworzone elementy charakterystyczne dla beskidzkiej wsi.

Kat. 10-15 lat, wyróżnienie – Natalia Moszczyńska, 10 lat – „Dawni ludzie w górach”

Rysunek pastelami. Przedstawienie postaci w ruchu, przy pracy, żniwiarze podczas zbiorów jako ważny element życia na wsi. W centralnym punkcie zrównoważonej kompozycji znajduje się zboże ułożone w ciekawy kształt podkreślający perspektywę. Krajobraz charakterystyczny dla Ziemi Bielskiej narysowany zróżnicowaną kreską.

Kat. 10-15 lat, wyróżnienie – Dominika Legierska, 11 lat – „Wypasanie owiec w górach”

Malarstwo farbami plakatowymi. Przedstawienie tradycyjnego wypasania owiec, które są ujęte w bardzo ciekawy sposób „wychodząc” z narożnika pracy w stronę wierzchołków gór. Pełen spokoju i przestrzeni pejzaż charakterystyczny dla terenów Ziemi Bielskiej, dobrze uchwycona perspektywa.

Kat. 10-15 lat, wyróżnienie – Radosław Adamus, 12 lat – „Górale Beskidzcy”
Rysunek ołówkiem. Szczegółowo oddany strój ludowy, precyzyjna i ciekawa kreska, zróżnicowana na różnych elementach ubioru i pejzażu.

Warsztaty rzeźbiarskie

Wczesnym latem 2017 roku odbyły się w Izbie Regionalnej “Stara Stolarnia” niezwykłe warsztaty rzeźbiarskie prowadzone przez samego Pana Stanisława Kwaśnego!. Dzięki jego umiejętnościom i przekazanym technikom powstało kilka bardzo pięknych prac rzeźbiarskich, które do dziś zdobią Galerię Sztuki Regionalnej.

 

Back To Top
X
Skip to content