skip to Main Content

TRADYCJE WIGILIJNE NASZEGO REGIONU

Izba Regionalna w “Starej Stolarni” czeka na odwiedzających świątecznie przystrojona od 6 grudnia do 2 lutego.

O tradycjach świątecznych naszego regionu opowiada Pani Barbara Rosiek w powyższym filmie, a “na żywo” można wszystko obejrzeć w Starej Stolarni! Poniżej prezentujemy kilka fragmentów świątecznej ekspozycji.

Godne święta w Beskidach

(“Godne” – na zakończenie “godu” czyli roku)

Połaźniczka (czyli jodełka zawieszana pod sufitem), jako drzewko zawsze żywe i zielone – to symbol nieśmiertelności. Jest ono również symbolem obfitości, co odzwierciedlają słowa życzeń: “cobyście mieli wszystkiego dości jako na tej połaźniczce ości”. Przyozdobiona była małymi rajskimi jabłuszkami (symbol boskiej bezwarunkowej miłości), orzechami (zarodek życia i mądrość) cebulą (symbol zdrowia), czosnkiem (zdrowie i ochrona) oraz “pajączkami” ze słomy symbolizującymi cykl wegetacji.

Wierzchołek połaźniczki skierowany jest w dół, aby jego wzrost “spływał” na domowników i obejmował ich swoją żywotnością i dobrobytem. Wierzchołek ozdobiony jest “światem” mającym swoje korzenie w ikonografii chrześcijańskiej. “Świat” – to glob wykonany z opłatków, symbol kuli ziemskiej, na której narodził się Jezus.

Siano znajdujące się pod obrusem (później również banknoty) to symbol dobrobytu. Obrus stanowiła lniana płachta wykorzystywana do siewu na wiosnę (wrzucało się do niej piętkę z chleba, ziarna zbóż ze stołu wigilijnego, kawałek opłatka, kotki bazi z palm wielkanocnych, skorupki jajek – na obfitość zbiorów). Działanie takie miało na celu podkreślenie naturalnych cykli, w zgodzie z którymi żyjemy (symbole zebranych plonów wracają do ziemi, żeby w przyszłym roku znów się odrodzić).

Pod stołem w koszu kładło się warzywa okopowe, które zostaną posadzone na wiosnę, a podłoga wyłożona była słomą.

Dodatkowe nakrycie (kiedyś dodatkowa łyżka, bo jadło się z jednej miski) przeznaczone było dla naszych przodków, dzięki którym istniejemy. Dla nich również zapalano żywy ogień w postaci płonących świec. Później dodatkowe nakrycie miało również czekać na niespodziewanego gościa. Jedność z przodkami symbolizował również łańcuch owinięty wokół nóg stołu. Łańcuch to ogniwa połączonych rodów naszych przodków. Trzymano na nim nogi na znak połączenia.

Żelazo, z którego wykonany jest łańcuch, jest też symbolem zdrowia. Również żelazna moneta leżała w misce z wodą przeznaczoną do obmycia się przed wieczerzą – miała zapewnić świeżość i zdrowie.

Przy stole ustawiano ławę z przygotowanymi potrawami, tak, aby gospodyni nie musiała odchodzić od stołu. Wszyscy siedzieli razem nie wstając i nie przerywając jednoczącego kręgu.

Potrawy przygotowane ze wszystkich płodów ziemi, które rosły w gospodarstwie, jako dziękczynienie i nadzieja na powtórzenie obfitych plonów. Dobrze, jeśli potraw było 12 – jak ilość miesięcy i Apostołów. Były to  m.in. zupy z płodów rolnych (fasolowa, grzybowa, żur owsiany, barszcz), kapusta z dodatkami (grzyby, groch, ziemniaki), kompot z suszonych owoców, ciasta z makiem i serem, chleb z masłem i miodem, orzechy i jabłka. Przy jedzeniu rozmawiali tylko gospodarze i “zaklinali” przyszłe zbiory planując co gdzie zostanie posadzone.

Okrągły chleb pieczony w domu z własnych plonów, musiał być z dziurką na środku (z “pępuszkiem”) – symbolizował dobrobyt i obfitość. Zanim pojawił się opłatek dzielono się przed wieczerzą właśnie chlebem.

Należało zadbać również o zwierzęta, dla których piekło się specjalne ziołowe pieczywo oraz karmiono kolorowymi opłatkami. Jabłko przekrawano w poprzek – jeśli środek stanowiła piękna gwiazda – wróżyła dobry rok. Podobne wróżby odnajdywano również w orzechach.

Po wigilii zostawiano na stole część potraw, tak, aby móc ugościć kolędników.  Dla zachowania równowagi w przyrodzie oraz z wdzięczności za plony dzielono się tymi darami z kolędnikami, którzy w zamian składali życzenia.

Na podstawie opowiadań etnografa z Muzeum Miejskiego w Żywcu – mgr Barbary Rosiek
przygotował Gminny Ośrodek Kultury “Promyk” w Bystrej.

 

Wystawa

Wystawa “125 lat kinematografii”

Październikowemu Festiwalowi Filmowemu pt. „125 lat kinematografii” towarzyszyła wystawa w klimacie „retro”: można było obejrzeć plakaty z ubiegłego stulecia, magazyny “FILM” z lat 1946-1956 oraz stare kamery, lampy i klisze. Za udostępnienie niezwykłej kolekcji prasy dziękujemy Panu Janowi Wawrzucie, a za plakaty i sprzęt filmowy – Amatorskiemu Klubowi Filmowemu “Klaps” z Chybia, OSP Wilkowice oraz byłemu Kinu Strażak w Wilkowicach.

Wystawa Plakatu Filmowego Prof. S. Kubicy

Wystawa plakatu filmowego prof. Sebastiana Kubicy

9 października otworzyliśmy V. Bystrzański Festiwal Filmowy „Promyk Kina”. Rozpoczęliśmy wernisażem niezwykłych plakatów filmowych autorstwa prof. dr hab. Sebastiana Kubicy. Mieliśmy okazję poznać samego Artystę, absolwenta Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie na Wydziale Grafiki w Katowicach, którego prace zostały docenione na wielu krajowych i międzynarodowych konkursach.

„Sebastian Kubica już w liceum plastycznym wyróżniał się swoim własnym, charakterystycznym stylem i od tej pory cierpliwie podążał własną drogą artystyczną. Jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie na Wydziale Grafiki w Katowicach. W 2012 roku uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego sztuki w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej sztuki piękne. Obecnie prowadzi autorską pracownię plakatu i ilustracji na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, Instytut Sztuk Plastycznych w Cieszynie. Zajmuje się projektowaniem graficznym, rysunkiem, ilustracją i grafiką artystyczną.
Jego prace zostały docenione na wielu międzynarodowych konkursach, a 9 października 2020 mieliśmy okazję i zaszczyt gościć w „Promyku” tego uznanego Artystę, który swoją pasję przekazuje kolejnym pokoleniom studentów.
Jako wykładowca projektowania graficznego oraz juror konkursów artystycznych w Polsce i za granicą, dużą część swojego czasu spędza podróżując po całym świecie. Jego dom jest jednak w rodzinnych Łodygowicach. Artysta związany jest z górami, z kulturą i tradycją Żywiecczyzny. Jego prace nawiązują do stylistyki sztuki ludowej, a ich wymowa polega na prostocie trafiającej w sedno. Sukces, który Sebastian Kubica osiągnął, jest podparty również drugą stroną jego natury – niezwykłą wrażliwością i umiejętnością dostrzegania subtelnych, ale jakże ważnych szczegółów. To człowiek o złotym sercu, wrażliwy i ciepły, z optymizmem szukający niekonwencjonalnych rozwiązań.
To pozornie sprzeczne połączenie góralskiej energii i niezwykłej wrażliwości tworzy obraz Artysty o charakterystycznym, ekspresyjnym stylu pełnym syntezy, w którym humor przeplata się z liryką.
I jak go za to nie uwielbiać?…”

Kurator wystawy mgr Elżbieta Fabirkiewicz

Wernisaż Poplenerowych Fotografii

Wernisaż poplenerowych fotografii “FotoLato2020”

14 września o godz. 17.30 gościliśmy artystów fotografów, którzy w czasie wakacji uczestniczyli w plenerze fotograficznym. Pod okiem Pana Kazimierza Gajewskiego powstało mnóstwo pięknych zdjęć. Autorami niezwykłych portretów, ujęć architektury i przyrody Bystrej są: Maja Bogacz, Patryk Grabski, Miłosz Juraszek, Julia Lupa, Andrzej Pobożny. Gratulujemy Artystom umiejętności twórczego spojrzenia na otaczającą nas rzeczywistość i uchwycenia tego w kadrze.

Wystawa Rysunków Elżbiety Fabirkiewicz

Wystawa rysunków Elżbiety Fabirkiewicz

“Ołówkowa historia”

wystawa rysunków Elżbiety Fabirkiewicz w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” 08–30.09.2020.

Za nami (8 września) niezwykły wernisaż prac Pani Eli Fabirkiewicz, mieszkanki Gminy Wilkowice. Rysunki Pani Eli zaskoczyły przybyłych, którzy znali jej twórczość głównie jako grafika i fotografa. Prace rysunkowe, których centrum stanowi drzewo, są głębokie i skłaniające do zadumy. Drzewa, dzięki którym oddychamy, inspirują autorkę do tworzenia. Dziękujemy Pani Eli za chęć podzielenia się z nami swoim talentem i życzymy jeszcze wielu twórczych pomysłów.

Recenzja kuratora wystawy:

“Wszystkie kultury nadają drzewom mitologiczne znaczenia, zakorzenione w człowieku niezależnie od czasów. Fenomen ten wynika przede wszystkim ze zdolności odradzania. Drzewo starzeje się powoli, okaleczone zabliźnia swoje rany. Jest niemym świadkiem wielu wydarzeń, bywa dyskretnym towarzyszem ludzkiej samotności. Daje schronienie, ciepło i chłód jednocześnie. Jest pożyteczne, potrzebne. Jest wszechstronne. Jest jak dobry człowiek.

Dlatego artystka Elżbieta Fabirkiewicz wybrała drzewa. Próbując je uchwycić na kartce papieru, łapie i przemyca umiejętnie wszystko, co nosimy w duszy. Nie stara się eksperymentować, stosując wielość różnorodnych technik plastycznych. To z jej strony działanie celowe i przemyślane. Paradoksalnie oszczędność, a wręcz ubogość technik, ograniczająca się do samego ołówka, pokazuje doskonały warsztat artystyczny autorki prac. W rysunkach kreska przeważnie jest rytmiczna, precyzyjna, mocno zróżnicowana pod względem wyrazistości i natężenia. To nierzadko geometryczne uporządkowanie samych linii, artystka często przełamuje podziałami płaszczyzny dzieła na szereg nieregularnych przestrzeni, które niczym kawałki potłuczonego zwierciadła, połączone ze sobą, budują i scalają wszystko w całość. Wiedząc, że autorka prac personifikuje drzewa, nadając im ludzki wymiar, odbiorca jest w stanie odnieść to do zdolności odradzania się człowieka po traumatycznych przejściach, do składania w całość potłuczonej duszy.

Siła przesłania jest czytelna, tym bardziej, że motyw drzewa pojawia się w różnej postaci. Są to odbicia lustrzane, nie dosłowne, czasem jedynie domyślne; wyłaniające się z cienia zarysy, drapieżne konary pełne niepokoju. Są to również świetliste formy ginące w tle, zacierające się w bieli podłoża.  Są to w końcu nieokreślone pozornie kształty, które okazują się drzewem unicestwionym, okaleczonym, odartym.

Każdego odbiorcę z pewnością zachwyci sam warsztat i plastyczna biegłość artystki.  Jednakże dopiero połączenie go z głębią przekazu artystycznego pozwala na pełny odbiór jej twórczości.”

mgr sztuki, etnolog Beata Łakomska

 

Wernisaż Poplenerowy

Wernisaż poplenerowy “Akwarela 2020”

Podsumowanie pleneru akwarelowego odbyło w niezwykle ciepłej atmosferze pełnej artystycznych wrażeń. Wernisaż, który odbył się 16 sierpnia o godzinie 17:00, otworzyła Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury „Promyk” Pani Agnieszka Sech, następnie gość honorowy – Pan Antoni Liszka – przybliżył wszystkim zebranym tajniki akwareli (zdradził nawet niektóre ze swoich „sposobów” na dobre ujęcie tematu!) Uczestnicy pleneru – artyści, których prace były prezentowane na wystawie – podzielili się wrażeniami z pleneru. Tak jak każdy styl malowania jest inny, tak i wspomnienia były różne, ale każde równie pozytywne! Były wzruszenia, podziękowania za wspaniałe rady i mądre nauki, były też rozmowy o kolorach oraz o bardzo osobistych wrażeniach związanych z malowaniem. Dziękujemy wszystkim Uczestnikom pleneru oraz Gościom wernisażu za wspólnie spędzony czas wśród sztuki, która nastroiła nas wszystkich bardzo pozytywnie.

 

Wernisaż

Wernisaż “Rysunkowy świat Kamy Owczarskiej”

Zgodnie z obietnicą otworzyliśmy dziś podwoje czarodziejskiego świata pełnego niezwykłych rysunków Kamy Owczarskiej. Na wernisażu 4.03.2020 można było osobiście poznać też samą Czarodziejkę 🙂 Skromna, miła i uśmiechnięta 16-letnia Kamila pierwszy raz w życiu prezentowała swoje prace. Był to jej pierwszy, ale z pewnością nie ostatni, wernisaż, bo już na pierwszy rzut oka widać ogromny talent i indywidualny styl, a sama Artystka ma dalsze plany twórcze.
Bohaterkę wydarzenia przywitała osobiście Pani Dyrektor GOK “Promyk” Agnieszka Sech przedstawiając zebranym artystkę, która oprócz talentu rysunkowego ma również talent sportowy. Walory artystyczne rysunków doceniła kurator wystawy, Pani Ela Fabirkiewicz, w imieniu swoim oraz Wójta Gminy Wilkowice gratulacje Kamili złożyła Dyrektor Biblioteki Publicznej Pani Aleksandra Szymik-Caputa, a wystawę uroczyście otworzył Przewodniczący Komisji Oświaty, Kultury i Spraw Społecznych Gminy Wilkowice Pan Antoni Kufel. Były kwiaty, wspomnienia i łzy wzruszenia.
Mamy nadzieję, że to wydarzenie będzie również zachętą i inspiracją dla wszystkich nastolatków do wyzwalania pokładów kreatywności, które drzemią w młodym człowieku. Zapraszamy do odwiedzenia “Rysunkowego świata Kamy Owczarskiej” i zachęcamy młodych artystów do prezentowania swoich własnych rozlicznych talentów!

Back To Top
X
Skip to content